The Ukulele Orchestra of Great Britain, tüm müzik türlerinden parçaları yeniden yorumlayan 1985′te Londra’da bir araya gelmiş bir orkestra. İlk televizyon deneyimlerini 1988′de BBC kanalında bir programa katılarak yaşamışlar. Grubun kullandığı enstrüman “Ukulele” isminde, anavatanı Hawaii olan, dört telli, minik gitara benzer bir saz. Klasik aletlerle çalınan, karmaşık akorlara sahip bir çok parça grup tarafından farklı müzikal çözümler bulunarak tekrar yorumlanmış. Dünya çapında ünlü bu orkestra halen bir çok yerde konserler vermeye devam ediyor.

www.ukuleleorchestra.com

—

1988 yılında BBC kanalındaki ilk televizyon deneyimleri:

—

Kurulduktan yaklaşık 20 yıl sonra yorumladıkları ve benim de en çok sevdiğim parça:

The Good, The Bad and The Ugly

—

Barış Manço. Biz onu Adam Olacak Çocuk‘ta tanıdık. Yatarken dişlerimizi fırçalamayı, süt içmemiz gerektiğini güzel bir dille anlatan oydu. Pazar günlerimizin kaçırılmaz programıydı.

Ardından “7′den 77′ye” programıyla gidemeyeceğimiz yerleri samimi anlatışıyla bizlere gösterdi. Onunla gezdik. Gitmesek bile biliyorduk oraları. Öyleki beş kıtada 100′den fazla ülkeye gidip anlatmıştı bize. Yaptığı müzikler ise hâlâ dillerde. Barış Abi 1 Şubat 1999 yılında vefat etti. Allah rahmet eylesin.

—

Bugüne kadar birçok Barış Manço belgeseli yapılmıştır. Kuşkusuz bunlardan en iyisi Kanal 24 ekranlarında yayınlanan “Keşke Olmasaydı: Barış Manço“ belgeselidir. Her izlediğimde duygulu anlar yaşatan bu yapıtta; Barış Manço’nun müziği, hayatı, düşünce dünyası en etkili ve en derin biçimde yansıtılmıştır. Ailesinin, yakınlarının, dostlarının dilinden…

—

~ Keşke Olmasaydı: Barış Manço, 2009 ~

İstifade ettiğim ve kadraj konusunda, ister fotoğraf ister film olsun, bana yardımcı olan bir kaynaktan * alıntılar yaparak anla/dığım/tabildiğim kadar yazacağım. Ben hoşuma giden kareyi çekerim gerisi ne ala derseniz, zaman kaybetmeyin sitedeki başka bir konuyu okuyun derim.

Kompozisyon denildiğine göre, bir eseri oluşturan parçaların ahenkli bir şekilde bir arada bulunmaları. “Ahenkli bir bütün”. Birincil konu, ikincil konu seçilir, bunlara bir şekilde ayarlama yapılır ve bunlar “bir bütünün” his ve düşüncesini verir. Görülen şeyin bütünlüğü bize fotoğraf çekme niyetini hissettirir. Değilse ürün veya mekân fotoğrafçılığından ne farkı kalıyor.

Şayet fotoğraf kendini ifade etmekse, bunun anlaşılır ve net bir şekilde olması istenir, ilk sırada net olan konu olmalı asıl. Fotoğrafın duayenlerinden Ansel Adam “Belirsiz bir konseptin (kavramın) keskin bir fotoğrafından daha faydasız bir şey yoktur.” demiştir bu mevzu üzerine.

İyi fotoğraf açıklamaya ihtiyaç duyulmayan fotoğraftır. Fotoğraf kendi kendisini açıklamalı. Gören kişilere fotoğraf ne anlatmak istiyorsa kendi anlatmalı. İyi bir kompozisyon, şipşak fotoğraflı ile sanatçıyı birbirinden ayırır. Fotoğrafa il başlanıldığında, kamera alınıp ne görülüyorsa çekilir, sanki bir belgeleme gibi. Fotoğrafta ilerleyip geliştikçe belgeleme yerine, kadraja, konuya bakıp “neden bu fotoğrafı çekiyorum?” diye sormaya başlarsınız, yani sormanız gerekir. İşte bu soru fotoğraftaki asıl konunuzdur. İlerledikçe belgeleme, öylesine fotoğraf çekme yerine, fotoğrafların daha anlamlı, etkili olmalarını isteriz.

—

—

Yukardaki fotoğrafı gördüğünüzde he hissediyorsunuz? Sadece öylesine çekilmiş sahil, taşlar, palmiye dalı! Bir mesaj hissettiriyor bize. Belki zamansızlık, hareket, rüya…

—

—

Ya bu fotoğraf? Birkaç kuşun uçması… Sadece birkaç kuş fotoğrafı da diyebilirsiniz. Asıl anlatılmak istenen kuşlar mı? Özgürlük, kuşların diliyle anlatılmışa benziyor. Hiç kimsenin size bu fotoğrafta ne anlatmak istediğini açıkça söylemesine gerek yok, zaten kendisi anlatıyor.

Peki nerden başlanmalı, kompozisyona. Enteresan bir kare görüldüğünde, kamerayı oraya doğrultmadan önce “neden bu fotoğrafı çekiyorum, orada beni etkileyen şey nedir” sorusunun iyi bir başlangıç olduğu söylenir. Bu gereklidir aslında, çünkü fotoğraf bunun için çekilecek. Şayet siz fotoğraf çekerken neye dikkat çekmek istediğinizi bilmiyorsanız, fotoğrafa bakan kişiler neye dikkat edeceklerini nasıl bilecekler. Açık ve özlü bir şekilde olması gerekir fotoğraftaki konunun anlaşılması için. Basit alelade fotoğraf çekmek değil bu. En az şeyle en çok ne anlatabildiğin önemlidir ya her şeyde, işte bu da onun gibi.

—

—

Şu fotoğrafları ele alalım. İlk ikisi belgeleme niteliğinde. Bulutlar, dağlar bir de ev. Üçüncüsü ise kısa ve net bir şekilde açıklamaya ihtiyaç bırakmıyor. Net ve özlü bir şekilde konuyu ifade etmiş, asıl olanda bu değil mi.
Fotoğrafta kompozisyon için, “bu fotoğrafta ne söylemek istiyorum” sorusu esastır.

Kompozisyon için dünyayı nasıl gördüğümüz oldukça önem taşır. Görme kurallarımız var. Mesela 180° her yanımızı net göremiyoruz. Görebildiğimiz bir çerçeve boyutu olmalı, 49° buda 50 mm lense tekabül ediyor. Ve bunun da her tarafını aynı anda net göremeyiz, işte bunun da oranı 3°.

—

—

Fotoğrafı seyrederken farkında olmadan yaptığımız şey, onu parçalar halinde görmek. Daha sonrasını beyin hallediyor. Aynen şunun gibi:

—

—

Aynı fotoğrafa, bakan kişinin göz hareketleri çizilseydi muhtemelen şöyle olurdu:

—

—

Göz fotoğraf üzerinde neredeyse bu şekilde hareket eder.

Görme işi çok seri bir şekilde oluyor, farkında bile olmuyoruz. Yani bu şekilde yaratılmışız. Görüşümüzün bu şekilde olduğunu bilmenin kompozisyona faydası büyük. Fotoğrafa bakarken bir şeyler arayıp durmak istemeyiz. Bu bizi rahatsız eder. Fotoğrafa bakan kişinin konunun hangi parçalarını ne şekilde göreceği önemli.

Aşağıdaki fotoğrafa bakılınca daha net anlaşılıyor mevzu:

—

—

Göz hareketlerin dağınık olması, seyretmeyi zorlaştırıyor adeta. Nereye bakacağımızı bilemiyoruz fotoğrafta, gözümüz bir oraya bir oraya hareket ediyor. Kimin bu kadar vakti var. Fotoğrafta seyircinin yorulmaması, fotoğrafına göre değişir ama net bir şekilde anlaşılması gerekir karenin. Burada kompozisyon devreye girmesi gereken bir konu, fotoğraftaki konunun ne olduğunu anlatmak adına. Yukardaki fotoğraf şu açıdan çekilse bakın etkisi nasıl oluyor.

—

—

Fotoğrafın nereden çekileceği ve karenin içine neyin gireceği neyin girmeyeceği önemli . Bu noktada “ana fikri hangi nesneler dağıtıyor hangileri destekliyor” sorusunun cevabını deklanşöre basmadan vermeliyiz.
Bir sözde ünlü fotoğrafçı Bruce Barnbaum’dan; “ Kompozisyon, sanatçının izleyicinin vizyonunu, bakış açısını planlı, rastgeleleştirilmemiş bir tarzda doğrudan yönlendirme şeklidir ”.

Fotoğrafa bakan kişi fotoğraf tarafından yönlendirilmeli, fotoğrafın kendisi nereye bakılması gerektiğini söylemeli, sizin söylemenize gerek olmadan. Bunun yolu iyi kompozisyondan geçiyor.

“Fotoğrafta dikkat dağıtıcı ve dikkat çekici” mevzusuyla buralarda olabiliriz. Saygılar.

–

* Fotoğraflar ve konu: Perfect Composition for Digital Photography

TvNet’te hazırladığı Film Şeridi programında her hafta bir filmi konuğu ile birlikte irdeleyen Ulusoy, senarist ya da yönetmen olmanın psikiyatrist olmaktan daha zor olduğunu söylüyor. Ona göre ortalama bir başarıya sahip olan insan iyi bir psikiyatrist olabilir ama iyi bir senarist olmak için insanın dâhice bir gözlem yeteneğine sahip olması gerekiyor. Bu bakımdan Film Şeridi’nin özellikle bazı bölümleri birçok defa izlenmeyi hak ediyor.

—

Film: Cenneti Beklerken

Yönetmen: Derviş Zaim

Senaryo: Derviş Zaim

Ülke: Türkiye

Yıl: 2006

Oyuncular: Serhat Tutumluer, Melisa Sözen, Mesut Akusta

—

Film Şeridi  / 02.05.2009 - Konuk: Derviş Zaim

—

İlk olarak festival hakkında genel bir yorum yapabilir misiniz? Festivalin organizasyonu ve filmler hakkında düşünceleriniz nedir?

İyi, iyi, iyi…

Daha önce dünyanın çeşitli yerlerinde pek çok festivale katıldınız. Bu festivali diğerleri ile karşılaştırabilir misiniz?

Festivalleri karşılaştırmayı istemek, orduları karşılaştırmak gibidir. Amerikan ordusu ile Türk ordusunu karşılaştıramazsınız. Türk ordusu ile de Kazanistan ordusunu karşılaştıramazsınız. Arada pek çok fark var. Önemli olan bu farklılıkları görebilmek.

Festivalin ismi ile ilgili düşünceleriniz neler? Müslüman sinema ifadesini doğru buluyor musunuz?

İslam ve sinemayı ilişkilendirmek güzel bir şey. Çünkü müslüman toplumda genel kanı görüntünün haram olduğu yönündedir. Bu birinci nokta. Bununla birlikte yeryüzünde hiç kimse bir görüntüsü olmadan yaşayamaz. Görüntünün olmaması, yüzünün veya başının olmamasından farksızdır. Başı olmayan bir insan hayal edebilir misiniz veya başı olmayan bir ülke hayal edebilir misiniz? Bugünün dünyası görüntünün etrafında yönetiliyor ve organize ediliyor. Bu sebeple müslümanların kendi görüntüleri ile ilgilenmeleri çok çok önemlidir. Çünkü eğer müslümanlar bunu yapmazsa, müslüman olmayanlar bu görüntü ile ilgileneceklerdir. Ve hepimizin bildiği gibi bugün dünyaya korkunç bir müslüman görüntüsü verilmektedir.

Festival kapsamında Avrasya Sinema Pazarı adında bir mini sempozyum tertip edildi. Müslüman ülkeler arasında sinema ile ilgili ilişkilerin nasıl artırılabileceği tartışıldı. Siz bu konuda ne düşünüyorsunuz?

Müslüman ülkeleri kuzen ülkeler olarak adlandırabiliriz. Bu ülkelerde birbirine çok benzeyen davranış biçimleri bulabilirsiniz. Bunların tümünün müslüman olmayan ülkelerle ilişkilerin aynı olduğunu görebilirsiniz. Kolonizasyon sürecinde bir şey yapıldı: Müslüman ülkeler parçalara bölündü ve bu ülkeler de birbirleri ile iletişimi kestiler. Sadece bir örnek vereceğim. İpek Yolu yüzyıllar boyunca Çin’den Mali gibi Afrika ülkelerine kadar giden bir iletişim ağı idi. Bu yol vasıtası ile güzergâh üzerindeki tüm ülkelerdeki insanlar birbirleri ile iletişim halindeydiler. Dedemin Keşmir’den gelen bir sarığı olduğunu hatırlıyorum. Sarık Keşmir’de yapılmıştı ve tüm yolları aşarak Tunus’a kadar gelmiş ve benim çocukluğumun bir parçası olmuştu. Çünkü dedem sürekli o sarığı sarardı. Benim için Keşmir dedemin başı idi. Kafamızda dünyayı algılamamızı sağlayan pek çok görüntü var. Ne yazık ki artık zamanımız kalmadı. Müslüman toplulukların kavga etmemesi ve bir rekabet içinde olmaması gerektiğini anlamamız gerek. Kimse durup bizi beklemez. Sanırım hep birlikte oturup tartışmalı ve hangi yöne gideceğimize karar vermeliyiz. İpek Yolu gibi yeni bir yol keşfetmek zorundayız. Farklı ticaret türlerinde ve farklı fikirlerle. Bize çok farklı bir sermaye vermeli. Batı dünyası, Avrupa ve Amerika, savaş ve rekabetle doymuştur. Rekabet bir tek kendine hizmet eder. Ve diğerleri sadece güç ister. Daha fazla güç, daha fazla ve daha fazla güç… Ama güç, bir ölüm fikridir. Bu yüzden İslam’ı yeniden anlamak, bize bir yol açacak ve nasıl yaşayacağımızı öğretecektir. Bir müslüman olarak bizim kaderimiz rekabet içinde olanlarla bir değildir. Bu bağlamda görüntü, müslüman olarak bir arada bulunmamızda bize yardımcı olabilir. Çünkü görüntü, insanların kendilerinden daha hızlı hareket edebilme yeteneğine sahiptir.

Festivale katılan kısa filmlerin büyük çoğunluğu genç yönetmenlere ait. Bu filmler ve yönetmenleri hakkında görüşleriniz neler?

Jüri üyesi olmam dolayısıyla festivalin bu aşamasında bu soruya cevap veremem. Ama şunu söyleyebilirim ki genç yönetmenler kendileri için esas olan şeyleri bulmalı. Kendi çağlarının ilginç tanıkları olmanın yolu budur. Çünkü onlar bu çağa tanıklık eden filmler yapacaklar. İnsanlık bu dünyada tanık olmayı kabul edenlerin tanıklıklarına ihtiyaç duyuyor. Sanat ise bir tanıklıktır. Film yapmakta sanatın farklı bir türüdür. Sinema üzerine konuşursak, çok para kazanmak ve hızlı bir şekilde yüksek standartlara ulaşmak isterseniz başka herkesin yapabileceği gibi ticari anlamda başarılı olacak filmler yapabilirsiniz. Ama bizim böyle bir sinemaya ihtiyacımız yok. Bizim kendi hikâyelerine tanıklık eden filmler yapabilen sanatçılara ihtiyacımız var. Eğer yaptıkları işlerde samimi olurlarsa ne anlatırlarsa anlatsınlar başarılı olurlar.

Çöl İşaretçileri, Kayıp Güvercin Gerdanlığı ve Bab’Aziz gibi çok ses getiren filmlere imza attınız. Ancak sık üretim yapmıyorsunuz. Bunun özel bir sebebi var mı? Çekmeyi plânladığınız yeni prejeniz var mı?

Ben çok çalışan, hızı çalışan ve pek çok hikâye üretebilen biriyim. En az otuz tane hazır senaryom bulunuyor. Ama sadece üç tane film yapabildim. Çünkü ben bir yetimim. Kültürün, medeniyetin ve politikanın yetimiyim. Bir Fransız film yapımcısını ele alalım. Eğer film yapmak isterse, film kaliteli ise, senaryonun da Fransa hakkında olduğunu düşünelim. Fransa’da sinemadan sorumlu herkes bu filmin yapılması için çabalamak ve yardım etmek sorumluluğundadır. Niçin? Çünkü bu görüntü, bu bilinç Fransa hakkındadır ve yardım edilmelidir. Ve bu sanatçı ülkesi için pek çok şey yapabilir. Benim durumuma gelirsek ben Tunusluyum. Kuzey Afrika’da, Arap dünyasında ve İslam başlığı üzerinde çalışıyorum. Benimle kim ilgilenir ki? Dahada önemlisi benim üzerinde çalıştığım filmlere duyarlı olabilecek kişiler görüntünün öneminin bilincinde değiller. Sinemayı eğlence aracı olarak görüyorlar. Müslüman üst sınıfın yani müslüman burjuvazinin aptal olduklarını söyleyebilirim. Onlar batıdan aldıkları lüks eşyaları kullanan insanlar. Ama kendilerini tanımıyorlar. Onlara ruh verecek olanların sanatçıları olduğunu anlamıyorlar. Biz insanlığa kafamız, simamız ve yüzümü olmadan geri geldik. Bu sebeple Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan’ın İsrail’e karşı tutumu beni çok etkiliyor. Ben Türk değilim ama onunla aynı duygulara sahibim. Bu sebeple Müslüman kültürü var olmalı. Çünkü bu bir medeniyetin kaderi ve diğer medeniyetler gibi var olma hakkına sahiptir. Ne daha fazla, ne daha az. Ama bu günlerde hep kavgalara sokuluyoruz. Bu ortamda ben de çok fazla film yapamıyorum. Bab’Aziz filmini yapmak için gerekli olan 1.2 milyon doları toplayabilmek için on sene harcadım. Arap dünyasında kendine prens diyen insanlar için 1.2 milyon dolar nedir ki? Yani durum gerçekten felaket. Benim görüşüme göre petrolü yönetenler cahil insanlar. Amerika ve diğerlerinin oyuncakları haline gelmişler. İşte bunlar İslam adına konuşuyorlar. Bunlar Araplar adına konuşuyorlar. Bu sebeple ben yetimim. Eğer sana öldürücü darbeyi vuran kendi ailenden biri ise hayatta kalman çok güçleşir. Ama biz yaşayacağız.

Filmlerinizin “self-oryantalist” bakış açısına sahip olduğu şeklinde görüşler var. Bu konuda ne düşünüyorsunuz?

Bunu diyenlerin kimler olduklarına bağlı. Ancak eminim ki bu insanlar sanat tarihini bilmiyorlar. Sadece batı merkezli bir sanat tarihi bilgisine sahipler. Müslüman ve Arap kültürleri hakkında ne biliyorlar? Hiçbir şey. Avrupa pek çok şeylerini ellerinden aldı. Mesela laleyi Türkiye’nin sembolü yaptılar. Bu çok modern bir şey aslında. Artık Türklerin laleyi kullanmamaları gerekiyor. Yani bu talihsiz bir karışıklık. Bu insanlar en güçlü durmak zorunda olduklarını düşünüyorlar. Bu anlamda en güçlülerin zafere ulaşacağına inanıyorlar. Yani bu insanlar hakikat ile gücü birbirine karıştırıyorlar. Ama ben hakikatin hassasiyette hatta zayıflıkta olduğunu düşünüyorum. Biz sadece Mevlana Celalettin Rumi’ye dönelim. Benim oryantalist filmler yaptığımı düşünen insanlara de ki Mevlana Celalettin Rumi’ye dönüp onu okusunlar. Bu insanların minyatür hakkında bir bilgisi var mı? İslam mimarisi hakkında ne biliyorlar? Bizim kültürümüzde bulunan zahir ve batın hakkında ne biliyorlar? Kültürümüzdeki kaligrafi hakkında ne biliyorlar? Eğer gerçekten kültürümüzün derinliklerinde neler olduğunu bilmek isteselerdi, bunun için çaba sarf etmeleri gerekirdi. Çözüm için daha fazla insana ihtiyacımız var.

Türk sineması hakkında ne düşünüyorsunuz?

Sinema Türkiye’de Türk romanı gibi çağdaş bir sanat. Gerçekten iyi. Ve benim düşünceme göre Türkiye kendi rönesansını yapma konusunda çok sıkı çalışıyor. Türk sanatçılarun büyük bir fırsata sahip olduğunu düşünüyorum. Sadece yeni bir yol bulmaya ihtiyaçları var.

- Hayal Perdesi / 19.01.2012

TvNet’te hazırladığı Film Şeridi programında her hafta bir filmi konuğu ile birlikte irdeleyen Ulusoy, senarist ya da yönetmen olmanın psikiyatrist olmaktan daha zor olduğunu söylüyor. Ona göre ortalama bir başarıya sahip olan insan iyi bir psikiyatrist olabilir ama iyi bir senarist olmak için insanın dâhice bir gözlem yeteneğine sahip olması gerekiyor. Bu bakımdan Film Şeridi’nin özellikle bazı bölümleri birçok defa izlenmeyi hak ediyor.

—

Film: Offret (filmin sinemazingo’daki tahlilini de okuyabilirsiniz)

Yönetmen: Andrey Tarkovsky

Senaryo: Andrey Tarkovsky

Ülke: İşveç, İngiltere, Fransa

Yıl: 1986

Oyuncular: Erland Josephson, Susan Fleetwood, Allan Edwall

—

Film Şeridi  / 22.11.2008 - Konuk: Leyla İpekçi

—